Já, ég á Siberian husky hunda

Umræðan í þjóðfélaginu hefur ekki verið beint upplífgandi fyrir okkur husky eigendurnar og hef ég fundið vel fyrir því. Þegar ég labba núna út á götu með hundana stoppar fólk iðulega í hæfilegri fjarlægð og annað hvort snýr við eða fer hinu megin við götuna. Þetta gerðist ekki fyrir nokkrum mánuðum síðan. Þá var ég frekar í vandræðum með það að allir vildu stoppa mig og fá að klappa.

Það er ekki gaman að vita til þess að tegundin sem maður elskar svona mikið sé undir stöðugum árásum og ítrekað farið með rangt mál í fréttaflutningi. Mig langar því að skrifa aðeins um hundana mína tvo og hvernig þeir hafa hjálpað mér í gegnum tíðina.

Zizou fengum við þegar hún var þriggja mánaða og var okkar fyrsti hundur. Ég hafði lesið mér mikið til um tegundina og taldi mig vita í hvað við vorum að fara. Frá fyrstu mínútu vissi ég að ég myndi elska hana útaf lífinu, og það hefur sko verið raunin. Hún var alls ekki auðveldur hundur framan af. Við þurftum að vinna fyrir henni en hvert augnablik var vel þess virði. Ég hef ekki tölu á hversu margar snúrur hún hefur nagað. Einnig er hún snillingur í að hnupla sér mat þegar engin sér til.

Hún getur flúið úr búrinu sínu og hvaða girðingu sem er þannig að við höfum þurft að læra að reyna að vera alltaf einu skrefi fyrir framan hana en einhvern veginn lendum við samt oftast tveimur skrefum fyrir aftan hana. Hún er einfaldlega fluggáfuð og gefst ekkert upp.Hún er líka tilfinningarík. Þegar mér hefur liðið illa þá hoppar hún upp í rúm og kúrir hjá mér, þó hún viti að hún megi ekki koma upp í rúm. Hún fer í fýlu út í okkur ef við skiljum hana eftir þegar við förum í frí og hún stríðir þeim sem hún ber ekki virðingu fyrir.

Þegar Zizou var sex mánaða ákváðum við að kaupa okkur Keano. Litli kúturinn mætti á svæðið aðeins tveggja mánaða og kunni varla að labba. Frá fyrstu stundu upplifði ég mikla "mömmu" tilfinningu gagnvart honum og það hefur ekkert breyst. Keano er algjör skræfa. Hann er lofthræddur og tekur iðulega tímabil þar sem hann þorir ekki einu sinni að labba yfir snúrur sem liggja á gólfinu. Hann þykist vera voðalega mikill kall og "geltir" karlmannlega þegar hann hittir fólk og aðra hunda. Staðreyndin er nú samt sú að hann er algjör undirgefa og vill ekkert frekar en að fá smá klór á kollinn og leik.

Þau hafa líka sína galla alveg eins og við mannfólkið. Engin er fullkomin og er það á mína ábyrgð að tryggja það að þeirra gallar skemmi ekki fyrir öðrum. Gallarnir eru til dæmis að þeim finnst gaman að grafa, þau elta ketti (hef ekki hugmynd hvort þau myndu drepa þá og ég ætla mér ekkert að komast að því) og önnur smádýr og finnst fátt skemmtilegra en að heilsa upp á ókunnuga (reyndar finnst mér það ekki vera galli en sumum finnst það örugglega).

Ég hef kynnst nokkrum af mínum bestu vinum í gegnum hundana. Við hittumst mikið og vinnum með hundana. Við erum að þjálfa þau í að vera sleðahundar og get ég sagt að það er fátt skemmtilegra en að standa á sleða með átta hunda fyrir framan sig í fallegri íslenskri náttúru. Eða að láta hundana draga sig á hjóli og þurfa að treysta á að tengingin á milli mín og þeirra sé það sterk að hundarnir hugsi um hag minn og hlýði mínum skipunum.

Ég ætla að halda áfram að hugsa vel um hundana mína og reyna að taka tillit til fólks þegar ég er með þau úti. Ég vona að á móti fái ég jákvætt viðhorf og verði ekki sett undir sama hatt og þeir fáu sem að hafa ekki alið hundana sína nægilega vel upp.

Ég vil einnig bjóða fólki að koma og heimsækja hundana mína ef þeir upplifa einhverja hræðslu gagnvart þessari tegund. Ég gæti sest niður með þeim og kynnt þeim fyrir tegundinni og hundunum mínum. Það myndi vonandi hjálpa fólki að sjá hundana eins og þeir eru en ekki eins og umfjöllunin hefur verið að undanförnu.

Að lokum vil ég benda fréttamiðlum á að það er nauðsynlegt að vinna heimavinnuna sína áður en fréttir eru birtar. Þeir þurfa að vera með á hreinu í fyrsta lagi hvaða tegund er um að ræða, í öðru lagi hvort það hafi ekki örugglega verið um árás að ræða og einnig þarf að passa að það sé ekki bara einhliða umræða um einhverjar ákveðnar hundategundir.

Ég ætla að gefa mér smá svigrúm

Núna eru átta mánuðir síðan ég eignaðist fallegu dóttur mína. Það eru líka átta mánuðir síðan ég byrjaði að upplifa fæðingarkvíða. Já, ég ætla að segja fæðingarkvíði en ekki fæðingarþunglyndi því ég hef verið að skoða einkennin mín betur og ég virðist ekki hafa verið með mikið af þunglyndiseinkennum.

Mér líður vel og hef ekki fundið fyrir kvíða núna í smá tíma. Ég þarf samt að passa mig að hafa lífið eins einfalt og hægt er og gera ekki of miklar kröfur til mín. Ég hef verið að skoða það að byrja að trappa mig niður af lyfjunum og kvíði ég fyrir því. Ég hef lesið að lyfið sem ég tek geti verið erfitt hvað varðar fráhvarfseinkenni og því get ég séð fram á nokkuð erfiðan tíma.

Þó að kvíðinn sé ekki til staðar þá eru margar tilfinningar sem ég þarf að vinna í því ég finn stundum fyrir reiði og sorg. En ég finn líka fyrir stolti. Ég er stolt af sjálfri mér, manninum mínum og barninu okkar.

Mér finnst stundum erfitt að hugsa um fyrstu þrjá mánuðina eftir fæðinguna því þeir einkenndust ekki af eintómri gleði og ánægju yfir því að vera með fallegt barn í höndunum sem að við biðum svo lengi eftir. Þeir einkenndust af miklum kvíða, reiði, sorg en jafnframt viljastyrk og samheldni. Þegar fólk spyr mig út í þessa fyrstu þrjá mánuði í sambandi við hvernig við fórum að í ýmsu sem snertir stelpuna okkar þá finnst mér oft eins og það sem ég segi sé ekki gilt því ég var með kvíða og hefði ef til vill brugðist öðruvísi við ef allt hefði verið í lagi. En þegar ég lít til baka þá er ekki margt sem ég held að ég hefði gert öðruvísi. En einhvern veginn þá situr þetta í mér og mér finnst ég ekki jafn merkileg þegar kemur að þessum fyrstu mánuðum.

Þegar mér fór að líða betur þá setti ég mér það markmið að það sem ég ætlaði að einbeita mér að væri að vera góð móðir, eiginkona, vinur og ættingi. Og ég tel að ég hafi gert það. Það sem ég hef hins vegar ekki getað gert nógu vel er að hugsa um sjálfa mig og umhverfið mitt. Og ég hef verið að pirra mig alveg óheyrilega mikið á því. Íbúðin er aldrei nógu hrein, það er alltaf eitthvað sem að situr á hakanum í heimilisstörfunum og ég á erfitt með að koma öllu í verk. Einnig set ég sjálfa mig alltaf í seinasta sætið. Ég held að innst inni finnist mér ég ekki hafa rétt á að setja mig í fyrsta sætið lengur því það er það sem ég neyddist til að gera fyrstu mánuðina. Að núna sé röðin komin að einhverjum öðrum að vera í fyrsta sæti hjá mér.

Þetta hefur meira að segja gengið svo langt að það hefur kannski liðið hálfur dagur og ég hef ekki gefið mér tíma til að fara á klósettið. Þegar stelpan er vakandi þá er ég bara að hugsa um hana eða hundana og þegar hún tekur lúrinn sinn þá geri ég heimilisverk því ég vil ekki að fólk sjái að ég geti ekki hugsað vel um heimilið mitt. Og alltaf mæti ég afgangi.

Það sama er að segja um líkamsrækt og mataræði. Mér finnst ég ekki hafa rétt á því að taka mér tíma til að fara út að hlaupa eða synda. Eða mér finnst mikilvægara að eyða tímanum í eitthvað annað eins og að vera með manninum mínum. Ég gef mér sjaldnast tíma til að búa mér til eitthvað hollt og gott. Ég meira gríp bara það sem er þægilegast og það er yfirleitt ekkert voðalega hollt. Einnig hef ég alltaf verið mikið fyrir sætindi og mat. Það að þurfa að taka mig á í mataræðinu myndi þýða meira álag því ég þyrfti að neita mér um margt sem mér finnst gott. Og ég er bara ekki viss um að ég sé tilbúin í það ennþá. Mörgum finnst örugglega fáránlegt að lesa þetta. Að það sé eitthvað mikið álag að velja appelsínu í staðinn fyrir kex eða vatn í staðinn fyrir pepsí. En svona er þetta nú samt. Ískalt pepsí veitir mér til dæmis ánægju og þegar ég er að díla við svona mikið samviskubit og reiði gagnvart fæðingarkvíðanum þá bara skiptir þessi ánægja máli í daglegu lífi.

Ekki misskilja mig og halda að ég ætli ekki að reyna að laga þetta. Það er markmiðið og ég er til dæmis byrjuð á prógrammi þar sem ég ætla að ná að hlaupa 10 km eftir átta vikur. Ég reyni líka það sem ég get til að velja hollari kostinn í mataræðinu.

En ég hef ákveðið að gefa mér smá breik. Ég ætla að halda áfram að vinna í mínum tilfinningum í sambandi við þessa fyrstu mánuði eftir fæðinguna, mánuðina sem mér finnst að hafi verið stolnir af mér og reyna að setja mig í allavega hærra sæti en ég hef verið að gera. Og bara vera stolt af mér fyrir að hafa verið svona sterk í gegnum þetta allt, þó hlutirnir séu ekki fullkomnir og það muni örugglega taka langan tíma að vinna sig út úr þessu. Ég nefnilega stóð mig bara alveg helvíti vel í gegnum þetta allt.

Hreyfing sem meðferðarrúrræði

Ég las grein um daginn þar sem talað var um hvað hreyfing væri mikilvæg fyrir heilsuna.

Ég hef verið að skoða ferlið mitt og bata undanfarna daga. Eins og ég sagði áður þá leit ég alltaf á líkamsrækt sem eitthvað sem maður gerði til að losa sig við kílóin og líta betur út. Þá er ég ekki að tala um hópíþróttir. Ég æfði körfubolta lengi vel og ég leit aldrei á það sem líkamsrækt þannig séð. Körfubolti var bara hluti af lífi mínu og tilviljun að það fælist hreyfing í því.

Þegar mér leið sem verst þá var heilbrigðisstarfsfólk duglegt að segja við mig hversu nauðsynlegt það væri að fara út og hreyfa sig á hverjum degi til að bæta líðanina. Ég tók þessu nú með fyrirvara. Ekki það að ég hafi ekki trúað að hreyfing og ferskt loft væri gott fyrir mig heldur leið mér bara það illa að ég taldi að það myndi ekkert lækna mig nema lyf (sem var svo raunin upp á einhverju marki).

Ég ákvað samt sem áður að hlýða þessu. Hlutirnir gátu allavega ekki versnað við þetta og með því að fara út leið tíminn aðeins hraðar. Svo ég dröslaði mér í úlpu og skó á hverjum degi og píndi mig til að labba um hverfið. Stundum gat ég bara labbað nokkur skref í einu og þá þurfti ég að setjast niður til að hvíla mig. Ég var svo gjörsamlega búin á því í líkama og sál að ég orkaði ekki að labba lengra. Stundum var eitt það erfiðasta sem ég gerði þann daginn að fara út í göngutúr en ég stóð við þetta og fór á hverjum degi.

Þegar lyfin fóru að virka og mér fór að líða betur skráði ég mig í Mömmuleikfimi. Ég hélt að ég myndi mæta þarna með stelpuna mína og myndum við dúlla okkur saman í einhvers konar mamma-barn leikstundum. Ég myndi í mesta lagi þurfa að gera nokkrar armbeygjur með hana liggjandi undir mér og við myndum hlæja og hafa voða gaman. Svo myndum við að sjálfsögðu enda alla tíma á að fara í slökun með börnin okkar og hugleiða. Reyndin var allt önnur.

Það sem tók á móti mér voru endalausir sprettir, magaæfingar, lyftingar, froskahopp og almennt púl. Mér tókst meira að segja að æla af áreynslu tvisvar í einum tímanum (það var stöðumat og ég ætlaði gjörsamlega að rústa því). Í MÖMMUleikfimi. Og mér leið æðislega. Ég kom heim og þó að ég gat varla haldið á stelpunni minni fyrir harðsperrum hafði ég aldrei haft jafn mikla orku til að sinna henni. Ég fann vellíðunarhormónin streyma og það entist mér allan daginn.

Ég ætla ekki að ljúga og segja að ég hafi mætt í alla tímana. Stelpan okkar var með svo heiftarlega magakveisu fyrstu þrjá mánuðina að stundum hafði ég ekki orku til að mæta á morgnanna í tíma. Suma morgna einfaldlega nennti ég ekki. En þá daga sem ég mætti, og sérstaklega þá daga sem ég þurfti að pína mig þangað, leið mér svo vel. Og það var svo þess virði.

Eftir áramót, þegar stelpan var orðin fjögurra mánaða skráði ég mig í Boot camp. Mig vantaði meiri áskorun. Ég vildi vita hvort ég hefði það ennþá í mér að komast í gott form. Ég vissi líka að ég myndi þurfa á aðhaldi að halda. Einhverja til að berja mig áfram og láta mig ganga aðeins of langt. Því þannig nær maður árangri.

Ég hef aldrei kynnst jafn miklu erfiði. Fyrstu tímana gat ég ekki klárað heilan klukkutíma. En þetta kom hægt og rólega og ég er ennþá að vinna mig upp í nógu gott líkamlegt form til að geta fylgt flestum þarna. En núna get ég klárað allan klukkutímann og takið eftir, án þess að kasta upp. Það eru sko framför. Ég er óendanlega stolt af mér. Og þetta er líka eitthvað sem ég geri fyrir sjálfa mig og þarna er ég ekki skilgreind sem mamma. Og ég tel að maður hafi gott af því.

Ég ætla heldur ekki að ljúga hérna og segja að ég mæti í hvern tíma. En það er eins með þetta og Mömmuleikfimina, þegar ég mæti þá er restin af deginum miklu auðveldari. Ég er búin að fá útrás, næla mér í vellíðunarhormón og fá smá frí frá heimilisstörfunum. Hvað getur verið betra? Og á móti þá nýt ég tímans með stelpunni miklu meira því ég er alveg endurnærð og búin að hlaða batteríin.

Þannig að ég get ekki annað en verið sammála þessari grein og finnst frábært að heilbrigðisstarfsfólk noti hreyfingu meira sem meðferðarúrræði. Ég veit samt sem áður að mér hefði ekki tekist að vinna á fæðingarþunglyndinu án lyfja en þessi aðferð er það sem mun viðhalda bættri líðan. Ég skil samt sem áður fólk mjög vel sem að trúir ekki að þetta muni virka. Ég trúði því ekki. En um leið og maður pínir sig áfram og einblínir á einn dag í einu þá hægt og rólega kemur þetta.

Hægt er að skoða greinina hérna: http://www.visir.is/hreyfing-sem-medferd/article/2011711019897

Fæðingarþunglyndi - sagan mín

Biðin eftir barninu okkar var löng og erfið. Það tók okkur heil sex ár, margar aðgerðir, mikla peninga og fullt af tárum.

Ég hafði alla tíð ætlað mér að eignast börn og frá því að ég var ung stelpa hugsaði ég um móðurhlutverkið og hversu gaman það væri að eiga barn.

Í þessi sex ár þá reikaði hugur manns að sjálfsögðu að því hvernig hlutirnir yrðu þegar/ef okkur tækist að verða ólétt. Ég hugsaði um æðislegu óléttukjólana sem ég myndi labba um í, hreyfingarnar sem ég myndi finna á kvöldin áður en ég færi að sofa, hversu sterk ég yrði í fæðingunni og loks sá ég mynd í huganum af okkur fjölskyldunni að kúra upp í rúmi og allt yndislegt.

Ég hafði líka búið mér til barn í huganum. Hún var ljóshærð, risa stór og myndi koma eftir 42 vikur. Veruleikinn var svo barn með kolsvart hár, frekar nett, leit út eins og grænlendingur og kom eftir 37 vikur.

Þegar ég hugsa til baka um meðgönguna þá finn ég að ég þorði aldrei að virkilega njóta þess að vera ólétt. Í byrjun var ég alltaf hrædd um að missa fóstrið. Ég labbaði eins og einhver hæna fyrstu dagana því ég var alveg viss um að fósturvísirinn myndi bara hreinlega detta niður.

Ég er líka þessi týpa sem verður gríðarlega spennt fyrir hlutunum. Það þarf allt að gerast strax. Þetta virðist ekki ætla að eldast af mér. Þið getið því rétt ímyndað ykkur hversu mikið ég var búin að plana korteri eftir að við fengum jákvætt. Barnið var hreinlega komið í háskóla í huga mínum. En ég þorði ekki að tala of mikið um þennan spenning minn því núna var ég orðin fullorðin og fullorðið fólk bíður rólega eftir að hlutirnir gerist og lifa alltaf í núinu :)

Meðgangan gekk vel en ég fékk voðalega mikið af óléttukvillum. Samdrættirnir byrjuðu á 23. viku og héldu áfram þangað til að barnið var komið út. Ég gat orðið nett biluð af fótapirringnum og brjóstsviðanum sem kom upp á kvöldin og grindargliðnunin var ekkert grín. Þetta var þó ekki það versta. Það versta var að ég fékk alltaf svo gríðarlegt samviskubit þegar ég varð þreytt á þessum kvillum og pirruð. Ég var búin að bíða í sex ár og þetta var búið að vera draumur minn í langan tíma og ég gat bara gjörið svo vel og notið þess, allan daginn, alltaf.

Ég var samt sem áður alltaf hress og í góðu skapi, eða allavega tiltölulega lík sjálfri mér á meðgöngunni. Mér fannst æðislegt að vera með kúlu og finna spörkin (þó ég óskaði þess stundum að barnið myndi fara fyrr að sofa). Ég hef aldrei upplifað mig jafn flotta og þegar ég var komin með almennilega kúlu.

Þann 9. september klukkan sjö sat ég við tölvuna og var að drepa tímann þangað til Jökull kæmi heim af æfingu. Ég stóð upp og ætlaði að fara á klósettið þegar ég fann að vatnið var byrjað að leka. Ég ætlaði ekki að trúa þessu og hringdi beint í Jökul sem að brunaði heim. Ég hringdi upp eftir og var sagt að koma seinna um kvöldið og fara í smá skoðun. Svo sátum við heima og vissum einhvern veginn ekkert hvað við áttum að gera. Ég var með samdrætti en ég var svo sem búin að vera með þá í margar vikur.

Þetta var rosalega skrýtin tilfinning. Ég hafði ímyndað mér meira action, allavega bara eitthvað meira en að sitja heima í stofu að borða núðlur og horfa á Modern family. Svona var nánast öll fæðingin. Hún tók samtals 31 klukkutíma frá því ég missti vatnið og þangað til stelpan mín fæddist í heiminn. Ekki misskilja mig, þetta var eitt það erfiðasta sem ég hef gert en þetta einkenndist voðalega mikið af bið.

Það voru nokkrir hlutir í tengslum við fæðinguna sem sátu í mér. Morguninn eftir að ég missti vatnið áttum við að koma upp á spítala í gangsetningu. Þegar við mættum, gjörsamlega ósofinn, var hreytt í okkur að það hefði engin tíma fyrir okkur og að við ættum bara að fara heim og bíða eftir að þau myndu hringja í okkur. Okkur leið eins og við værum fyrir þeim og það var ekki að bæta á ástandið. Við hunskuðumst heim og héldum áfram að vita ekkert hvað við ættum að gera.

Það var himneskt að fá hana í hendurnar. Ég upplifði svo mikla öryggistilfinningu gagnvart henni og vildi bara hafa hana í fanginu mínu og passa upp á hana. Stuttu eftir að hún kom út byrjaði að kurra í henni. Ljósmóðirin var hrædd um að það hefði vökvi farið niður í lungun á henni og var sífellt að biðja okkur um að klípa hana og reyna að fá hana til að gráta. Þarna sátum við og klipum nýja barnið okkar og vissum ekkert hver tilgangurinn með þessu öllu saman væri. Loks kom barnalæknir og skoðaði hana. Hann vildi fá hana í hitakassa til þess að fylgjast með henni. Jökull fór með henni enda vildi ég ekki að hún væri ein.

Eftir lá ég í fæðingarrúminu á meðan að tvær ljósmæður ræddu hvernig væri best að sauma mig aftur saman. Ég upplifði ekki söknuð og var voðalega stolt af mér fyrir að vera svona sterk mamma að finnast allt í lagi að farið væri með barnið mitt stuttu eftir fæðingu. Mér fannst ég líka voða klár að vilja að Jökull væri hjá henni en ekki mér því hún þyrfti meira á honum að halda. Eftir á að hyggja var það ekkert svo sniðug hugmynd.

Síðan luku ljósmæðurnar sér af og fóru fram. Þær sögðu mér ekkert hvernig framhaldið yrði eða hvenær ég fengi að sjá stelpuna mína aftur. Það eina sem þær sögðu var að einhver myndi koma með eitthvað að borða fyrir mig bráðlega. Eftir sat ég alein inni í þessu steríla og kuldalega herbergi og vissi ekkert hvað ég átti að gera. Ég reyndi að hvíla mig en adrenalínið var á fullu þannig að það var ekki fræðilegur möguleiki. Jökull kom að lokum til mín og var með stjörnurnar í augunum yfir því hversu mögnuð stelpan okkar væri. Við borðuðum smá og ég hélt áfram að hrósa mér fyrir að vera svona sterk mamma.

Þegar ég hugsa til baka þá hefði ég aldrei átt að samþykkja það að vera send heim nema fá að vita meira um framhaldið, ég hefði aldrei átt að samþykkja það að klípa barnið mitt þegar það var nýkomið í heiminn, ég hefði heldur aldrei átt að samþykkja að ég var skilin eftir ein inní fæðingarherberginu.

Þegar við fengum hana loksins í hendurnar þá voru liðnir 43 tímar síðan ég svaf seinast. Ég vaknaði klukkan 10 á föstudagsmorgni og við fengum hana í hendurnar klukkan fimm aðfaranótt sunnudags. Ég var orðin svo upptjúnuð af þreytu og adrenalíni að það var ekki nokkur leið fyrir mig að ná mér niður og sofna. Þess í stað lá ég og horfði á barnið mitt sem ég elskaði svo mikið en fannst ég samt sem áður ekkert kannast við.

Við vorum á Hreiðrinu þangað til á mánudeginum og hélt ég áfram að ná ekkert að sofa. Í hvert skipti sem ég var alveg að festa svefn þá hrökk ég upp. Ég vaknaði við allt þrusk og uml frá henni og gat engan veginn slakað á. Ég vissi ekkert hvernig ég á átti að vera í þessu nýja hlutverki. Hlutverki sem mig hafði dreymt um og hafði verið svo viss um að myndi koma eðlilega hjá mér.

Þegar við komum heim þá hélt ég áfram að geta ekkert sofið. Ég fékk ýmsar ráðleggingar eins og magnesíumduft, heitt bað, fara í góða göngu fyrir svefninn, bowen, spjaldhryggs- og höfuðbeinameðferð, nálastungur, róandi te, hugleiðslu og ég veit ekki hvað. Ég gerði þetta allt en ég bara gat ekki náð mér niður til þess að sofna.

Vikan eftir að ég kom heim var erfiðasti tími sem ég hef upplifað. Ég var með svo svakalegan kvíða að ég hélt stundum að ég myndi ekki lifa þetta af. Þetta var verst á kvöldin og nóttunni. Þá lá ég upp í rúmi að reyna að sofa en við það versnaði kvíðinn bara. Þetta var komið í algjöran vítahring hjá mér. Ég náði ekki að sofna útaf kvíða og fékk kvíða yfir því að geta ekki sofnað. Einnig fékk stelpan mín gulu og ég stressaðist mikið upp við það.

Heimaljósan var yndisleg í gegnum allt ferlið. Hún fylgdist vel með mér og var alltaf tilbúin að tala við mig í síma og reyna að finna leið fyrir mig til að líða betur. Þegar stelpan var fjögurra daga gömul þá hætti henni að lítast á þetta og gaf mér svefntöflu til þess að ná að sofa. Jökull átti þá að sjá um stelpuna okkar yfir nóttina og ég fór inn í annað herbergi. Þetta gekk þannig í tvær nætur en aldrei náði ég meira en 2-3 tímum í einu af svefn og kvíðaeinkennin versnuðu bara.

Á laugardeginum eftir að stelpan okkar fæddist þá brotnaði ég gjörsamlega niður. Hún var þá sex daga gömul og ég hafði nánast ekkert sofið. Jökull ætlaði aðeins út með vinum sínum og ég átti að sjá um stelpuna ein. Ég ætla að setja inn færslu sem ég skrifaði inn á draumabörn í mömmuhópinn minn daginn eftir þetta:

"Guð stelpur. Ég brotnaði gjörsamlega saman í gær. Ég var komin með svo mikinn kvíða og var svo gjörsamlega svefnlaus. Jökull fór út í smá stund í gærkvöldi og ég átti að sjá um stelpuna á meðan. Hún vaknaði upp til að drekka og ég næ í hana og set á brjóstið og hún fer að drekka. Ég man ekkert eftir þessu og allt í einu ranka ég við mér og hún er löngu hætt að drekka og sefur vært í fanginu mínu. Ég veit ekkert hversu langur tími leið. Ég varð mjög hrædd við þetta og hringdi í Jökul og bað hann um að koma. Þá bara brotnaði ég niður. Við hringdum í heimaljósuna (sem er mesta æði í öllum heiminum) og hún kom brunandi til okkar. Hún talaði við sálfræðing af göngudeild geðdeildar sem sagði henni að gefa mér róandi og svo svefntöflu til að ég myndi ná kannski smá svefn í nótt og svo koma upp á geðdeild daginn eftir. Ég var svo til í þetta. Ég hefði ekki lifað nóttina af án svefns. Ég mjólkaði mig og tók svo lyfin (þetta eru lyf sem má nota þegar maður er með barn á brjósti) og gjörsamlega rotaðist. Og ég svaf í átta og hálfan tíma í nótt."  

Þarna hélt ég að þetta væri komið, að ég myndi bara ná að sofa í nokkrar nætur og þá myndi mér líða betur. Á þessum tímapunkti þá gat ég ekki talað um þetta sem fæðingarþunglyndi því mér fannst að það gæti ekki verið að ég myndi fá fæðingarþunglyndi. Ég lýsti þessu alltaf bara sem svefnleysi við fólk sem ég talaði við. Það var aldeilis ekki þannig.

Upplifun mín af göngudeild geðdeildar var ekki góð í byrjun. Ég fór þangað upp eftir morguninn eftir svefnnóttina góðu, og það var sko ekki auðveld ákvörðun. Heimaljósan mín hafði sagt mér að þau vissu að ég væri að koma. Þegar ég kom þangað varð hjúkkan sem tók á móti mér voðalega hissa og spurði margoft "og hvað, sagði hún þér virkilega að koma hingað til okkar?" Voðalega hissa yfir því að kona með alvarlegt fæðingarþunglyndi yrði send upp á geðdeild. Geðlæknirinn sem talaði við mig var voðalega kaldur og leiðinlegur og sagði mér að ég þyrfti í rauninni bara að þrauka þangað til að ég kæmist að hjá teyminu Foreldrar-móðir barn (sem tók síðan nokkrar vikur að ganga í gegn). Hann vildi helst ekki gefa mér nein lyf til þess að taka á meðan að ég biði og bauð mér ekki upp á að hitta neinn til þess að byrja að vinna í þessu. Hann, treglega, skrifaði upp á róandi töflur fyrir mig.

Ég talaði við heimaljósuna mína eftir þetta og hún var ekki sátt. Hún hringdi nokkur símtöl og fékk það í gegn að geðlæknir upp á geðdeild, sem hefur verið að vinna með konum sem fá fæðingarþunglyndi, hringdi í mig daginn eftir og skrifaði upp á þunglyndislyf, róandi og svefntöflur handa mér. Sagði mér síðan að bíða eftir símtali frá teyminu.

Mér leið ömurlega eftir þetta. Ég hef aldrei upplifað mig jafn eina í heiminum. Ef það væri ekki fyrir heimaljósuna mína og Jökul þá hefði mér ekki tekist að ganga í gegnum þetta. Ég átti erfitt með að sætta mig við að þurfa að taka lyf ofan í brjóstagjöfina og eiga á hættu að "lyfja" barnið mitt. Ég las mér mikið til um lyfin sem var skrifað upp á fyrir mig og alls staðar stóð að það ætti ekki að taka þau með brjóstagjöf. Ég hringdi upp á Hreiður, talaði við lyfjafræðing og lækna, sem fullvissuðu mig allir um að þau myndu ekki skrifa upp á þetta ef það væri ekki það besta í stöðunni.

Ég man eftir mér, sitjandi inn í stofu nokkra morgna þegar bæði Jökull og stelpan voru sofandi, og ég horfði á klukkuna og taldi niður mínúturnar. Ég reyndi alltaf að þrauka í fimm mínútur og fimm mínútur í einu. Ég hafði aldrei neinar sjálfsmorðshugsanir en ég vildi fara upp á geðdeild og láta leggja mig inn og þegar þangað yrði komið vildi ég að þau myndu gefa mér svefnlyf og láta mig sofa samfleytt í tvær vikur þangað til að þunglyndislyfin myndu byrja að virka. Ég vissi alveg að ég myndi komast í gegnum þetta en mér leið bara svo ógeðslega illa að ég var ekki viss um hvort ég myndi geta þraukað mikið lengur.

Ég fór líka stundum út í göngutúr, sérstaklega á morgnana og kvöldin, til þess að reyna að láta mínúturnar líða aðeins hraðar. Ég þurfti að pína mig í hverju skrefi til að halda áfram, ég var svo gjörsamlega úrvinda og máttlaus að ég hélt stundum að það myndi líða yfir mig. Ég var örugglega eins og einhver draugur, labbandi um Vesturbæinn klukkan sex á morgnanna með grátbólgin augun. Svo stóð ég stundum fyrir framan útidyrahurðina og manaði mig upp í að fara inn, því mér fannst mínúturnar líða svo hægt inni.

Eftir að ég byrjaði að taka lyfin og fá nætursvefn (með hjálp svefnlyfja og róandi) fóru hlutirnir að ganga betur. Mér hverjum deginum sem leið þá lengdist tíminn þar sem ég var ekki með kvíða. Í byrjun var hann yfir allan daginn, síðan fór hann að koma í kringum hádegi, síðan klukkan tvö, fimm, sjö, níu og svo eftir nokkra daga kom kvíðinn kannski bara annan hvern dag.

Jökull sá alveg um stelpuna okkar á nóttunni. Hún var með mikla magakveisu þannig að þetta tímabil var mjög erfitt fyrir okkur öll. Ég var með hana á orginu til klukkan 11 á kvöldin en þá tók ég róandi töfluna. Hálftíma seinna tók ég svo svefntöfluna og hálftíma eftir það fór ég inn í gestaherbergi að sofa. Þar setti ég eyrnatappa í eyrun og kveikti á Friends eða Modern Family og hafði stillt á mjög hátt. Allt til þess að ég myndi ekki heyra í stelpunni okkar sem var grátandi inn í stofu útaf magakveisunni. Ef ég heyrði í henni þá fékk ég mikinn kvíða og náði ekki að sofna.

Það var eins og einhver væri að rífa úr mér hjartað á hverju kvöldi þegar ég þurfti að skilja þau tvö eftir inní stofu til þess að fara að sofa. Það að geta ekki hugsað um barnið sitt er versta tilfinning í heimi. Einnig að þurfa að leggja það á Jökul að hugsa um hana á nóttunni. Hann sem síðan þurfti að mæta í skólann, vinna, fara á æfingar, keppa og hugsa um mig þess á milli. Stundum veit ég ekki hvernig honum tókst þetta en aldrei kvartaði hann og alltaf var hann tilbúinn að hrósa mér fyrir hversu dugleg ég væri.

Eitt kvöldið, þegar mér var búið að líða vel í nokkurn tíma og var farin að minnka svefn- og róandi lyfin mikið niður, þá ákvað ég að leyfa Jökli að fá frí eina nóttina til þess að fara út að skemmta sér. Ég ætlaði þá bara að hugsa um stelpuna sjálf og prófa að taka ekki svefnlyf. Jökull fékk að vera í gestaherberginu og sofa út. Nóttin gekk mjög vel þrátt fyrir að ég hafi þurft að rölta um með hana í marga klukkutíma. Þegar hún var loksins sofnuð þá lagðist ég upp í rúm og ætlaði að horfa á þátt í tölvunni. Ég vissi svo ekki af mér fyrr en hún vaknaði upp fjórum tímum seinna. Ég hafði náð að sofa án svefn- og róandi lyfja. Það var algjört kraftaverk fyrir mig og ég hef aldrei verið jafn stolt af mér.

Eftir þetta hætti ég alveg að taka inn þessi lyf og er núna bara á þunglyndislyfjunum. Ég get lagt mig hvenær sem ég vil með stelpunni og er mjög hamingjusöm. Kvíðinn hefur nánast ekkert komið upp en ég finn að ég verð að fá nægan svefn og passa mig að hafa nóg fyrir stafni. Ef ég t.d. sef illa í einhvern tíma og hætti að fara út í göngutúra eða á æfingar þá finn ég að kvíðinn kemur smá. Það er því mikilvægt fyrir mig að halda ákveðinni rútínu og það er það sem ég geri. Ég hafði aldrei litið á hreyfingu sem mikilvæga fyrir sálina heldur aðeins til að reyna að minnka ummálið á mér en núna er það að komast út að hreyfa mig eitt það besta sem ég veit.

Það sem hjálpaði mér mikið í þessu ferli öllu var heimaljósmóðirin og fjölskyldan mín. Ef við hefðum ekki haft svona góða heimaljósmóður sem að hringdi út um allt til að redda mér hjálp, fór úr veislu sem hún var í til þess að sitja mér og hjálpa mér og fylgja mér svona vel eftir, þá hefðu hlutirnir kannski farið öðruvísi. Jökull var eins og klettur í gegnum þetta allt. Ég vissi að hann væri sterkur einstaklingur en ekki að hann væri svona sterkur.

Mamma kom til okkar þegar stelpan var tveggja vikna og var í mánuð. Hún sá um allt heimilið og var dugleg við að hjálpa mér með stelpuna. Hún eldaði hádegismat á hverjum degi og kom með inn í stofu til mín. Hún tók nokkrar nætur með stelpunni til þess að Jökull gæti sofið og hún ýtti aldrei á mig í bataferli mínu. Mágur minn kom nokkra daga og sat hjá mér á meðan að Jökull þurfti að fara. Ég treysti mér ekki til að vera ein með hana (stundum var ég svo uppgefin og dofin að ég gat ekki einu sinni skipt á henni) þannig að hann hagræddi málunum þannig að hann gat komið og hjálpað mér.

Ég er mjög tengd stelpunni minni núna. Hún er það besta sem hefur komið í mínu lífi og sannarlega þess virði að ganga í gegnum þetta. Hún er sterkur einstaklingur sem hefur staðið sig eins og hetja í þessu öllu saman. Ef maður lítur á björtu hliðarnar í þessu öllu þá í fyrsta lagi kann ég betur að meta það að geta átt góðar stundir með henni og í öðru lagi þá tengdist hún pabba sínum mikið á þessum erfiða tíma. Þau þurftu að ganga í gegnum mjög erfiðar nætur saman og held ég að þau muni búa að því í framtíðinni.

Ég vona að ég muni losna við þunglyndislyfin í nánustu framtíð en ég reyni að hugsa sem minnst um það. Ef þau hjálpa mér þá er ég sátt. Ef það kraftaverk gerist að við verðum aftur ólétt þá mun ég byrja strax að fara til sálfræðings til þess að vera vel undirbúin ef þetta gerist aftur. Ég er sátt við það að ég er farin að vilja eignast annað barn, eða réttara sagt þá er tilhugsunin um það góð. Fyrir tveimur mánuðum þá hefði ég ekki getað hugsað mér að verða ólétt aftur, ég var svo hrædd um að þetta myndi gerast aftur. Ég vona að frásögn mín geti jafnvel hjálpað konum sem hafa lent í þessu eða munu lenda í þessu. Ég hef aldrei átt við þunglyndisvandamál að stríða en samt heltók þetta mig svona. Það geta allar konur lent í því að fá fæðingarþunglyndi og á ekki að vera neitt feimnismál.

Ábyrgð hundaeiganda

Það er ekki hægt að tala um ábyrgð hundaeiganda nema minnast á hundaskítinn fyrst. Ég fór út að labba með hundana mína á sunnudaginn á Ægisíðunni. Snjórinn var nánast alveg farin og við mér blasti hrúgurnar af hundaskít á sjálfum göngustígnum.

Ég þoli ekki hundaskít. Rakkinn minn átti það til að borða hann þegar hann var yngri og var ekki ýkja spennandi að fá hann flaðrandi upp á mann að biðja um knúsið sitt. Maðurinn minn er líka svo mikil pempía að ef hann lendir í því að stíga á hundaskít þá hendir hann skónum sínum. Þið getið ímyndað 

ykkur kostnaðinn á heimilinu á hverju vori þegar snjórinn hverfur og heilu fjöllin af hundaskít birtast.

Ég tek mig reglulega til og fer út að skokka til þess að reyna að minnka ummálið og fer ég þá oft að hlaupa á Ægisíðunni. Þar rekst ég reglulega á hunda sem að hlaupa um lausir og finnst mörgum þeirra voðalega sniðugt að hlaupa á eftir hlunkinum mér sem er másandi og blásandi og eigendurnir einhvers staðar úti í buska að flauta og kalla. Ég hef líka lent í því að þurfa að taka á mig risa sveig frá húsum útaf því að það eru hundar bundnir við staur fyrir framan og vernda húsið sitt af mikilli alúð.

Einnig eru það eigendurnir sem að æða upp að manni með hundinn sinn og spyrja ekki einu sinni hvort hann megi heilsa hundunum mínum. Eru svo ekkert smá spennt að sjá hvernig hundarnir munu bregðast við.

Það er eins og fólk gleymi oft hvað það er með í höndunum. Hundar eru í eðli sínu hópdýr og í hópum er goggunarröð og því mjög eðlilegt að það komi til átaka þegar hundar hittast. Þeir vilja vita hvar þeir eru í röðinni.

Það er nokkuð ljóst að á meðan að hundaeigendur trassa það að þrífa upp eftir hundana sína, sleppa þeim lausum í þéttbýli og toga þá ekki til sín á göngustígum fyrir öðrum gangandi vegfarendum er ekki hægt að ætlast til þess að fólk hafi umburðarlyndi gagnvart hundaeigendum.

Ég hef verið að velta því fyrir mér hvort það sé ekki hægt að koma upp einhvers konar umbunarkerfi fyrir hunda og hundaeigendur en það er efni í annan pistil.

Af hundum og mönnum

Ég á tvo hunda sem eru að verða fjögurra ára. Ég keypti þá í Bandaríkjunum þegar ég bjó þar og þau fluttu svo með mér til Íslands fyrir nærri þremur árum síðan. Úti í Bandaríkjunum var ég vön að geta farið með hundana á marga veitingastaði, á hótel, í strætó,

inn í skólann og það voru sérstakir snagar á mörgum almenningsstöðum þar sem hægt var að binda hundinn. Hundar voru almennt velkomnir og þótti eðlilegt að þeir tækju þátt í hinum ýmsu viðburðum eins og skrúðgöngum.

Þegar við komum heim þá blasti við mér börn sem hlupu upp að hundunum til að klappa, litlir smáhundar lausir að gelta í áttina að hundunum og gamalt fólk sem fór yfir götuna þegar ég nálgaðist. Það tók mig langan tíma að venjast nýja umhverfinu og læra að hugsa að það væri frekar ólíklegt að ég mætti taka hundinn minn með mér hvert sem ég fór.

Ég eignaðist barn á dögunum og hef verið að kenna henni að umgangast hundana á heimilinu. Þeir hafa nefnilega líka sinn tilverurétt og hún hefur ekki rétt til þess að koma fram við þá á hvaða hátt sem er. Ég mun kenna henni að hún þurfi að virða þeirra mörk. Hún má ekki labba að þeim og klípa í eyrun á þeim, draga þá á skottinu eða bregða þeim. Ég mun að sama skapi kenna hundunum að bera virðingu fyrir barninu mínu. Að hún hafi sinn tilverurétt og megi ef til vill ganga lengra en flest fólk á meðan hún er að læra reglurnar á heimilinu.

Þegar ég hugsa um þann tíma þegar dóttir mín byrjar á leikskóla eða í grunnskóla þá hugsa ég að ég muni vilja taka hundana með þegar ég sæki hana. Það getur þó reynst erfitt því að fólk er almennt á móti því að maður skilji hundana eftir bundna á meðan maður skreppir eitthvert. Einnig virðist fólk oft á tíðum ekki kenna börnum hvernig á að umgangast ókunnuga hunda. Fullorðið fólk er oft ekkert skárra í þessum efnum.

Hundar sem eru ekki með eigendum sínum á ekki að labba upp að og heilsa. Þú veist aldrei hvernig hann mun bregðast við. Ef að hundur er á göngu með eigenda þá er grundvallaratriði að spyrja um leyfi ef áhugi er fyrir að klappa og heilsa upp á hundana.

Ef fólk kynni almennt að umgangast ókunnuga hunda þá ætti ekki að vera mikið mál fyrir hundafólk að skilja þá bundna eftir t.d. fyrir utan leikskóla eða matvöruverslunina. Það getur nefnilega lítið gerst ef hundurinn kemst ekki í návist við annað fólk á meðan hann bíður. Það sem þarf er að fólk læri almennt að umgangast hunda og hafa þá í sínu nánasta umhverfi. Þannig að ég vil biðja alla um að skoða það hvernig umgengni þeirra er gagnvart hundum almennt.

Hundaeigendur verða að sjálfsögðu að virða þá sem hafa engan áhuga á að fá trýni upp í klofið á sér eða hund flaðrandi upp á sig en hinn almenni vegfarandi verður einnig að gera sér grein fyrir að fólk á göngu með hundana sína þarf pláss til þess að geta gengið framhjá stóráfallalaust.

Þegar ég fer í göngu með mína hunda þá er ég bæði að veita þeim sína nauðsynlegu hreyfingu en jafnframt að þjálfa þá. Það er því ekki vinsælt þegar fólk jafnvel hleypur á eftir mér til þess að spyrja hvaða tegund þetta sé. Eða þegar ég er að hlaupa á Ægisíðunni með hundana bundna við mig, lafmóð og eldrauð í framan og alveg að gefast upp en er að reyna að þrauka að næsta ljósastaur (það þekkja allir það trix, "ok ég stoppa við næsta ljósastaur" og svo þegar komið er þangað þá er það baaaara næsti ljósastaur) og skyndilega veifar einhver mér að stoppa bara til þess að segja mér að hundarnir séu fallegir. Ekki misskilja, mér finnst gaman að tala um fegurð hunda minna og fræða fólk um tegundina en það eru takmörk.

Þannig að ég vil biðja fólk um að líta í eigin barm og spyrja sig; Hvernig get ég bætt hundamenninguna á Íslandi? Því það er nokkuð ljóst að við munum að öllum líkindum lifa í návist hunda það sem eftir er.